ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಯಬ್ದ ದುರಂತ: ಮಹಿಳಾ ಆರೋಗ್ಯ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಶ್ವಾಸಕೋಶವನ್ನೇ ಹಿಂಡುತ್ತಿರುವ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ!

• ಡಾ ಪ್ರಿಯಾಂಕ ಎಂ ಜಿ 

ಋತುಚಕ್ರದ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಎಂಬುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣಿನ ಅಸ್ಮಿತೆ ಹಾಗೂ ಶಾರೀರಿಕ ಹಕ್ಕು. ಆದರೆ ‘ಸ್ವಚ್ಛತೆ‘ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಹೆಣ್ಣಿನ ಗರ್ಭಕೋಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಜೀವಗೋಳವನ್ನು ನಂಜಾಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಬಾಂಬ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು 121 ಮಿಲಿಯನ್ (12 ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು) ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಧಾರಿತ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಅಂದಾಜು 1200 ಕೋಟಿ ಬಳಸಿ ಎಸೆದ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮಣ್ಣು ಸೇರುತ್ತಿವೆ.

ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿ 4 ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾರಿ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕರಗಲು (Biodegradation) 500 ರಿಂದ 800 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕು! ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸೈನಿಕರ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ತಡೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್ ಬ್ಯಾಂಡೇಜ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ನರ್ಸ್‌ಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು; ತದನಂತರ 1920ರಲ್ಲಿ ‘ಕೋಟೆಕ್ಸ್‘ (Kotex) ಕಂಪನಿಯು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಇಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಯವಾಗಿರುವ ಈ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಏರುಪೇರು, ಗರ್ಭಕೋಶದ ಸೋಂಕು ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಗೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಹಸು, ನಾಯಿ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಜೀರ್ಣಾಂಗ ಬಂದ್ ಆಗಿ (Intestinal blockage) ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆರೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಹಾವು ಹಾಗೂ ಸರೀಸೃಪಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೇ ಮಾರಕವಾಗಿವೆ.

೧. ಮಹಿಳೆಯರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಾಗುವ ಭೀಕರ ಅಪಾಯಗಳು

ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಳುಪಾಗಿಸಲು ಬಳಸುವ ಡೈಆಕ್ಸಿನ್ (Dioxin), ಫ್ತಲೇಟ್ಸ್ (Phthalates) ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ಸುಗಂಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಶರೀರವನ್ನು ಸೇರಿ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಅಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಏರುಪೇರಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

• ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಶಾಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ (TSS) ಅಪಾಯ: ಒಂದೇ ಪ್ಯಾಡ್ ಅನ್ನು 8-10 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಧರಿಸುವುದರಿಂದ ‘ಸ್ಟ್ಯಾಫಿಲೋಕೊಕಸ್ ಆರೆಸ್‘ (Staphylococcus aureus) ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿ ‘ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಶಾಕ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್‘ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತೀವ್ರ ಜ್ವರ, ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಗ ವೈಫಲ್ಯದಂತಹ ಅಪಾಯ ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ.
• ಹಾರ್ಮೋನ್ ವ್ಯತ್ಯಯ ಮತ್ತು ಪಿಸಿಒಡಿ: ಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ತಲೇಟ್ಸ್ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ‘ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ ಡಿಸ್ರಪ್ಟರ್‘ (Endocrine Disruptors) ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಇಂದಿನ ಯುವತಿಯರಲ್ಲಿ ಪಿಸಿಒಡಿ (PCOD), ಗರ್ಭಕೋಶದ ಸಷ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಅಕಾಲಿಕ ಋತುಬಂಧಕ್ಕೆ ನೇರ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
• ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆ: WHO ಮತ್ತು ICMR ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬಳಕೆಯು ಗರ್ಭಶಯದ ಕಂಠದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ (Cervical Cancer) ಅಪಾಯವನ್ನು ಶೇ. 30ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. NFHS-5 ಪ್ರಕಾರ ಶೇ. 62ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳ ಸಣ್ಣ ಸುಳುಹೂ ಇಲ್ಲ.

೨. ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮೃತ್ಯುಪಾಶ

ತೆರೆದ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಬೀದಿ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಕಂಟಕವಾಗಿವೆ.

• ಸಾಕು ಮತ್ತು ಬೀದಿ ದನಗಳ ದುರಂತ: ತ್ಯಾಜ್ಯದ ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಹಸುಗಳು ರಕ್ತದ ವಾಸನೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ನುಂಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹೊಟ್ಟೆಯ ‘ರುಮೆನ್‘ (Rumen) ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕರಗದೆ ಶೇಖರಣೆಯಾಗಿ ಜೀರ್ಣಾಂಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂದ್ ಆಗುತ್ತದೆ (Intestinal Blockage). ಇದರಿಂದ ಹಸುಗಳು ತೀವ್ರ ವೇದನೆಯಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿವೆ. CPCB ಪ್ರಕಾರ ನಗರಗಳ ಶೇ. 15ರಷ್ಟು ಬೀದಿ ಹಸುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ.
• ಪಕ್ಷಿ ಸಂತತಿ ಮತ್ತು ಗೂಡುಗಳ ಮಾಲಿನ್ಯ: ಕಾಗೆ ಹಾಗೂ ರಣಹದ್ದುಗಳು ಬಳಸಿದ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತವೆ. ಪ್ಯಾಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತಂತುಗಳು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಮರಿಗಳ ಉಸಿರಾಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತಂದು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿವೆ.
• ಹಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸರೀಸೃಪಗಳ ವಿನಾಶ: ಮಣ್ಣು ಸೇರುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಡೈಆಕ್ಸಿನ್ ಮಣ್ಣಿನ ಪಿಎಚ್ (pH) ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರುಪೇರು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳಂತಿರುವ ಎರೆಹುಳುಗಳು, ಹಲ್ಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ಹಾವುಗಳ ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶವು ವಿಷಪೂರಿತಗೊಂಡು ಸರೀಸೃಪಗಳ ತಾಣಗಳೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿವೆ.

೩. ಭವಿಷ್ಯದ ಭೀಕರ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಮತ್ತು ನೈಜ ಸಂಶೋಧನಾ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು (Projections & Data)

ನಾವು ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಪರ್ಯಾಯಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗದಿದ್ದರೆ, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾಗಿರಲಿವೆ.

CPCB ಹಾಗೂ Menstrual Hygiene Alliance of India (MHAI) ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತ ಒಂದರಲ್ಲೇ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವ 1200 ಕೋಟಿ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ ತ್ಯಾಜ್ಯವು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 2000 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ ಬೃಹತ್ ರಾಶಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಿದೆ. ‘Toxics Link’ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸಿದ ‘Menstrual Waste & Toxicity’ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಶೇ. 90ರಷ್ಟು ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ Phthalates ಮತ್ತು VOCs ನಂತಹ ವಿಷಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.

Down To Earth ಹಾಗೂ CSE ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ 1,13,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ 2,10,000 ಟನ್‌ಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಲಿದೆ. UNEP ವರದಿಯು ಎಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ, ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕರಗದ ಈ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಲದಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇ. 45ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ. The Lancet Public Health Journal ಹಾಗೂ WHO ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಗರ್ಭಕೋಶದ ಸೋಂಕು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವೆಚ್ಚವು ಶೇ. 35ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ಈ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ WaterAid India ಮತ್ತು UNICEF ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ MHM ಉಪಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯರಹಿತ, ಸುರಕ್ಷಿತ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ತಲುಪಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

೪. ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಿಸುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪರ್ಯಾಯಗಳು

• ಋತುಚಕ್ರದ ಕಪ್‌ಗಳು (Menstrual Cups): ಮೆಡಿಕಲ್ ಗ್ರೇಡ್ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕಪ್‌ಗಳನ್ನು 8 ರಿಂದ 10 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಕೇರಳದ ಕುಂಬಳಂಗಿ ಗ್ರಾಮವು (Kumbalangi Village) ಉಚಿತವಾಗಿ ಮೆನ್ಸ್ಟ್ರುವಲ್ ಕಪ್ ವಿತರಿಸಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ‘ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್-ರಹಿತ ಗ್ರಾಮ‘ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.
• ಮರುಬಳಕೆಯ ಸಾವಯವ ಬಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು (Reusable Cloth Pads): 100% ಶುದ್ಧ ಹತ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತೊಳೆದು, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಿ ಬಳಸುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ.
• ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಕರಗುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು (Biodegradable Pads): ಬಿದಿರು ಅಥವಾ ಬಾಳೆನಾರಿನಿಂದ ತಯಾರಾಗುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ 6 ರಿಂದ 12 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತವೆ. ‘ಅರುಣಾಚಲಂ ಮುರುಗನಾಥಂ‘ ಅವರ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ‘Saathi’ ಮತ್ತು ‘Heyday’ ನಂತಹ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 6 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೊಬ್ಬರವಾಗುತ್ತವೆ.

೫. ಮಹಿಳೆಯರು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸಮಗ್ರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪರಿಹಾರಗಳು (Comprehensive Solutions)

• ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಳಕೆ: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮೆನ್ಸ್ಟ್ರುವಲ್ ಕಪ್, ಸಾವಯವ ಬಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಕರಗುವ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಲೇವಾರಿ ಸೂತ್ರ (Red Dot Campaign): ಬಳಸಿದ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹಳೆಯ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತಿ, ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಂಪು ಚುಕ್ಕೆ (Red Dot) ಗುರುತು ಹಾಕಿ ಪೌರಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವೆಂದು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕು.
• ಶೌಚಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ಸಿನರೇಟರ್ ಅಳವಡಿಕೆ: ಮನೆಗಳು, ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳು, ಶಾಲಾ-ಕಾಲೇಜುಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ‘ಸ್ಮೋಕ್‌ಲೆಸ್ ಇನ್ಸಿನರೇಟರ್‘ (Smokeless Incinerator) ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
• ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಜಾಗೃತಿ: ಸೋಂಕುಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರತಿ 4 ರಿಂದ 6 ಗಂಟೆಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ಯಾಡ್ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು, ಬಟ್ಟೆ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸುವುದು (UV Sterilization) ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ Solid Waste Management Rules (SWM 2016) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು.

೬. ಮುಕ್ತಾಯ: ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ನಾರಿಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಬದುಕಿಗೆ ಸಂಕಲ್ಪ

ಋತುಚಕ್ರ ಎಂಬುದು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಜೀವದ ಜನನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆದರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಆರೋಗ್ಯದ ನಾಶಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಮುಂಬರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣು, ನೀರು ಹಾಗೂ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಷಪೂರಿತಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.

ಬದಲಾವಣೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬೇಕು. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಮೆನ್ಸ್ಟ್ರುವಲ್ ಕಪ್ ಹಾಗೂ ಸಾವಯವ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಸ್ವ-ಆರೋಗ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಭೂಮಿಗೆ ನಾವು ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆ. ‘ನನ್ನ ನೈರ್ಮಲ್ಯ-ನನ್ನ ಭೂಮಿಯ ರಕ್ಷಣೆ‘ ಎಂಬ ಬದ್ಧತೆಯಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದಾಗ ಮಾತ್ರ ಶಾಪವಾಗಿರುವ ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಭಾರತವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.