2026ರಲ್ಲಿ, ಆಟೋಚಾಲಕನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೀದಿಬದಿಯ ಮಾರಾಟಗಾರನವರೆಗೆಎಲ್ಲರ ಬಾಯಲ್ಲೂಒಂದೇ ಮಾತು”ಯುಪಿಐಮಾಡಿಬಿಡಿಸರ್”.ಆರ್ಬಿಐ ಮತ್ತು ಎನ್ಪಿಸಿಐ ದತ್ತಾಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, 2025-26ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬರೋಬ್ಬರಿ 20,000 ಕೋಟಿಗೂಅಧಿಕಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳು ನಡೆದಿವೆ; ಇವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು 260 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು.ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಸರಾಸರಿ 55 ಕೋಟಿಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಜರುಗುತ್ತಿವೆ. ಆದರೆ, ಯುಪಿಐ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಉಚಿತವಾಗಿರುವುದರಿAದ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಫಿನ್ಟೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನಷ್ಟಅನುಭವಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊ0ಡು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಗಳ ಮೇಲೆ “ವಹಿವಾಟು ಶುಲ್ಕ” ಅಥವಾ “ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕ” ವಿಧಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೊಸ ಮಸೂದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು ‘ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತುಇತರೆ ಕಾನೂನುಗಳ ಮಸೂದೆ, 2026’ ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.ಈ ಹೊಸ ಕಾಯ್ದೆಯು 2007ರ ‘ಪಾವತಿ ಮತ್ತುಇತ್ಯರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ’ಯ 10ಎ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆತಿದ್ದುಪಡಿತರುತ್ತದೆ.ಶೂನ್ಯ-ಎಂ.ಡಿ.ಆರ್. ಕಟ್ಟುಪಾಡಿನತೆರವು: ಯುಪಿಐ ಮತ್ತು ರೂಪೇ ಯಂತಹಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪಾವತಿ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇರೀತಿಯ ಮರ್ಚೆಂಟ್ಡಿಸ್ಕೌAಟ್ದರವನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದನ್ನು ಹಿಂದೆ 10ಎ ವಿಭಾಗವುಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಹೊಸ ಮಸೂದೆಯು ಆ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ತಡೆಯನ್ನುತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದು, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಬಯಸಿದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲು ಕಾರಣವೇನು?
ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಉಚಿತವಾಗಿರುವುದು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಫಿನ್ಟೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾದಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನು ಹೇರಿದೆ.ಸರ್ಕಾರ ನೀಡುವ ಸಹಾಯಧನವು ನಿಜವಾದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚದ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 11 ರಷ್ಟನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯಎA.ಡಿ.ಆರ್.ಮೊತ್ತದ ಶೇಕಡಾ 14 ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಭರಿಸುತ್ತದೆ.1,500 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಬಜೆಟ್ ಪೈಕಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಪಾವತಿಯು ಈಗ ಕೇವಲ 1,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ.ಹೀಗೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆಯು, ಸರ್ವರ್ಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ, ತಡೆರಹಿತ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ವಂಚನೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆಗೆಕೋಟ್ಯಂತರ ಹಣವನ್ನು ಸುರಿಯುತ್ತಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಹಾಗೂ ಫಿನ್ಟೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಲಾಭದಂಚನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಿಸುಕಿಹಾಕಿದೆ.
ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯಜನರ ಮೇಲೆ ಆಗುವಪ್ರಭಾವಗಳು.
ಸಾಮಾನ್ಯಜನರು:-ಯಾವುದೇ ನೇರ ಪರಿಣಾಮವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ವೈಯಕ್ತಿಕಗ್ರಾಹಕರು ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಗಾಗಿ ಎಂದಿಗೂ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪಿ2ಪಿ (P2P) ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಹಣ ಕಳುಹಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆಟೋ ಪ್ರಯಾಣಅಥವಾ ದಿನಸಿ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕ್ಯೂಆರ್ಕೋಡ್ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಹಣ ಪಾವತಿಸುವುದು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಶೇಕಡಾ 100ರಷ್ಟು ಸಂಪೂರ್ಣಉಚಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತವೆ. 2. ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀದಿಬದಿಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು:-ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀದಿಬದಿಯ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಈ ನಿಯಮದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿನಾಯಿತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಹೊಸ ಶುಲ್ಕಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1.5 ಕೋಟಿರೂ.ಗೂ ಅಧಿಕ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 90ರಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಯಾವುದೇಕಮಿಷನ್ಕಡಿತವಿಲ್ಲದೆ, ಎಂದಿನAತೆ ಸಂಪೂರ್ಣಉಚಿತವಾಗಿಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು.3.ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಮಗಳು:-ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕಂಪನಿಗಳು, ರಿಟೇಲ್ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸರಪಳಿಗಳು ಮತ್ತುಅಧಿಕ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ದಿಗ್ಗಜರುಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರಲಿದ್ದಾರೆ. 2,000 ರೂಪಾಯಿಗೂಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತದ ವಹಿವಾಟುಗಳು ಎಂದಿನAತೆಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ನಿಧಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಕೇವಲ 2,000 ರೂಪಾಯಿಗೂಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದಅಧಿಕೃತಡಿಜಿಟಲ್ ರಶೀದಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಎಂ.ಡಿ.ಆರ್. (ಶೇಕಡಾ 0.25% ರಿಂದ 0.4%) ಅನ್ವಯವಾಗಲಿದೆ.
ಕಾಯ್ದೆಯಕುರಿತಾದತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ವದಂತಿಗಳು.
“ಯುಪಿಐಎಲ್ಲರಿಗೂಪಾವತಿಸುವಸೇವೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ”:-ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಳ್ಳು. ಈ ಕಾನೂನು ಕೇವಲ ಭವಿಷ್ಯದ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆಯಷ್ಟೇ; ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ (P2P) ನಡೆಯುವ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯುಎಂದೆAದಿಗೂ ಶೇಕಡಾ 100ರಷ್ಟುಉಚಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.”ಸಣ್ಣವ್ಯಾಪಾರಿಗಳುಇದರಹೊರೆಯನ್ನುಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ”:-ಇದು ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಶುಲ್ಕಗಳು ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 2,000 ರೂಪಾಯಿಗೂ ಮೀರಿದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.”ಈ ಮಸೂದೆಯುತಕ್ಷಣವೇಶುಲ್ಕವನ್ನುಹೇರುತ್ತದೆ”:-ಇದುತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆ. ಈ ಶಾಸನವು ಕೇವಲ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕೆಂದರೆ ಎನ್ಪಿಸಿಐ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು.
ನಗದುವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆಮರಳುವಭೀತಿ: ಕೇವಲಶೇಕಡಾ 3 ರಿಂದ 5 ರಷ್ಟುಅತಿಕಡಿಮೆಲಾಭದಂಚಿನಲ್ಲಿಬದುಕುಳಿಯುತ್ತಿರುವಸಣ್ಣವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನುಶುಲ್ಕದಆತAಕವುಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಹಿಂಜರಿಯುವAತೆಮಾಡಬಹುದು. ಇದುಅವರನ್ನುಮತ್ತೊಮ್ಮೆನಗದು ವ್ಯವಹಾರದಕಡೆಗೆದೂಡುವಅಪಾಯವಿದೆ.ಬುಡಮಟ್ಟದನಂಬಿಕೆಗೆಎದುರಾಗಿರುವಗAಡಾAತರ:- ಗುಪ್ತ “ತೆರಿಗೆಗಳು” ಅಥವಾಹಣಗಳಿಕೆಯಸುಳಿಯಬಗ್ಗೆಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿಮೂಡುವಆತಂಕವು.ಗ್ರಾಹಕರಮೇಲೆಬೆಲೆಏರಿಕೆಯಬರೆ:-ಹೊಸಶುಲ್ಕಗಳಎದುರುನಿಲ್ಲಬೇಕಾದದೊಡ್ಡವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಆ ಆರ್ಥಿಕಹೊರೆಯನ್ನುಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿಹೊಂದಾಣಿಕೆಮಾಡುವಮೂಲಕ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸರ್ಚಾರ್ಜ್ಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ನಗದು ಪಾವತಿಗೆ ಮಾತ್ರರಿಯಾಯಿತಿ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆಯೇ ಹೇರಬಹುದು
ಅಮೆರಿಕ, ಚೀನಾ ದೇಶಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತವೆ?
ಅಮೆರಿಕ : ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಆಧಾರಿತ ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಫೆಡರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ನ ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟಿಗೆ 0.043 ಡಾಲರ್ಗಳ ಸಣ್ಣ ಶುಲ್ಕದೊಂದಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳು ಮತ್ತು ಆಪ್ಗಳ ಶುಲ್ಕಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.
ಚೀನಾ : ಇದು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳ ದ್ವೈಪಾಲ್ಯದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 0.1% ರಿಂದ 0.6% ರವರೆಗೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಖಾತೆಯಿಂದ ಹಣ ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಗೂ ಶುಲ್ಕವಿರುತ್ತದೆ.
ಯುಪಿಐ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಭಾರತವು ಹೇಗೆ ಎದುರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು?
ದತ್ತಾಂಶಆಧಾರಿತ ಬಿ2ಬಿ ಸಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಾಲ ವ್ಯವಸ್ಥೆ : ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸಿ; ಬದಲಿಗೆ ಫಿನ್ಟೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇನ್ವೆಂಟರಿ ಉಪಕರಣಗಳು, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತಜಿಎಸ್ಟಿ (ಉSಖಿ) ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭದಂಚಿನ ನಗದು-ಹರಿವುಆಧಾರಿತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ದತ್ತಾಂಶದಿAದ ಹಣಗಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು.ಸಾರ್ವಭೌಮಇಂಗಾಲದ ಮರುಪಾವತಿ : ಭೌತಿಕ ನಗದುಚಲಾವಣೆಯ ಬದಲಿಗೆಯುಪಿಐ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಸರಸ್ನೇಹಿ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಟೋಕನೈಸ್ ಮಾಡುವುದು; ಜಾಗತಿಕಇಎಸ್ಜಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನಅನುದಾನದ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು.
ಎನ್ಪಿಸಿಐ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಸಮಿತಿ:- ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಗ್ರಾಹಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿರಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳನ್ನು ಈ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆತಡೆಗಟ್ಟುವರಕ್ಷಣಾ ಗೋಡೆಗಳು ದೊಡ್ಡರಿಟೇಲ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ಗುಪ್ತ ಸರ್ಚಾರ್ಜ್ಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಶುಲ್ಕಗಳನ್ನು ಹೇರದಂತೆತಡೆಯಲು ನಿಯಂತ್ರಕಸಸ್ಥೆಗಳನ್ನುಬಳಸುವುದು.
ವಂಚನೆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಒಪ್ಪಂದ: ಹೊಸ ಆದಾಯವನ್ನುಅತ್ಯಾಧುನಿಕಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳಿಗೆ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆಗೆ ಬಲಿಯಾದಾಗಆರ್ಥಿಕ ನಷ್ಟದ ಹೊರೆಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಶೂನ್ಯ-ಎಂ.ಡಿ.ಆರ್.ಸಡಿಲಿಕೆಯು ಬ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯನ್ನುಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೊರೆಯಾಗದಂತೆಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕು.ಸಮತೋಲಿತ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ “ಡಿಜಿಟಲ್ ಭಾರತ”ದ ಮೇಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ.
